Her cihê pîroz, cihê mithologî û efsaneyê Ariya Mediya ye

[[ Ru 71 ]]

Mandeeans an bi erebî (sabbieh) jê re dibêjin û ew li Irak û Iran a nuha dijîn. Lê mixabin hejmara wan gelekî kêmbuye û li hemî cîhanê belav bune. Ji ber ku hin zehmetiyê wan di vejîniya wan de hene û ev baweriya kevin berbe wendebunê dere, yek ji zehmetiya ewe. Dibe, numêjgehê wan nêzîkî ava çem bin an ava (dimeşe-diherike) bin. Ji bo ku kanibin ritual û seremoniyê xwe becîh bînin, lê ew derfet bi hêsanî ji bo wan nehatiye. Ew bi Johnayê Baptist bawerin ango (Johna yê ku mirovan bi avê dişu, an bin av dike ye) û wî Isa (Jesus) jî binav kiriye. Ew bi Arabî jê re dibêjin (Jouhenna al mehmedan) û ew kurê xaltiya (Mariyam) deyîka Isa ye. Elizabet navê (dayika Jouhanna) ye û bavê Jouhenna jî Zachariya ye yê ku gelekî pîr bubu û zaro jê re nedibun û navê wî di Quranê de jî heye.

Mandeeans (almuxtesîleh) debînin ku Jesus, Moses û Mohammad pêxeberê derewînin e û tenê baweriya wan be John Baptist heye. Gelek numêj û zanebunê wan veşartî hene û her çend lêkolîner dixwezin li ser wan zedêtir agahder bin. Lê ew bi hêsanî rê nadin. Ev Mandeeans nêrîneke wan li ser cihê mithologik yê herî giring ji bo Xude heye. Ew Teyrê Simir an (Simurgh) jî rumet dikin û giring debînin û ew jî dibêjin cihê vê Teyrê giring çiya yê Mediyane û jê re dibêjin ”Tura d, Madei”û li wir ”Mshuna Kushta” heye û ew hempayê ”Ariyana Vaêja” ye. Madei binavkirina wan ji Mediya ra ye, ji ber ku navê miletê medî yê bingehîn, Mad an Madai ye.

Li ba Mandeean çia yê Mediya li bakurê Iraqê ne û li bakur rojavayê Irana nuha ne. Ji ber ku ev jî temam rojava yê padîşahtiya Mediya buye. Ev encam ji aliyê Mandeean bixwe de hatiye dayîn û gelek ji lêkolînvanê europîjî debînin, ku Mandei bixwe an ji bingehê xwe de eşîreke mediya bune û keşe (hotar) ê wan yê jê re dibêjin ”Nasurai”ji mage Mediyade mane. Eger wisabe, çiyayê Madai jî pêwîste, Çiya yê Elburz bi xwene, an çiya yê Hara ne û ew li tenîşta cihê Magan yê bingehînine, yê ku li Azerbaijana nuha dikevin.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s